Brent خام نېفىتى (BRENT-IPE)

Brent خام نېفىتى ئاساسەن ئەنگلىيەنىڭ شىمالىدىكى شىمالىي ئاتلانتىك ئوكياننىڭ شىمال دېڭىزى رايونىدا ئىشلەپچىقىرىلىپ، فۇتچېر، OTC سۋاپ، فورۋارد ۋە سپوت بازىرلىرىدا كەڭ سودا قىلىنىدۇ. ئۇ بۈگۈنكى دۇنيا نېفىت باھا سىستېمىسىنىڭ مەركىزىدە بولۇپ، خەتەر قوغداش ۋە سودا ئۈچۈن ئىنتايىن ئەپسۇنلىق قورال دەپ قارىلىدۇ. خەلقئارا خام نېفىت سودىسىنىڭ تەخمىنەن %70 ى Brent بازار كېلىشىمىدە شەكىللەنگەن سېلىشتۇرما باھا بويىچە بىۋاسىتە ياكى ۋاسىتىلىك باھالىنىدۇ.

غەربىي تېخاس ئوتتۇرا نېفىتى (WTI-NYMEX)

ئاساسەن ئامېرىكىدا ئىشلەپچىقىرىلىدىغان WTI شىمالىي ئامېرىكىدا ئەڭ كۆپ پايدىلىنىدىغان خام نېفىت سېلىشتۇرما تۈرى. ئامېرىكىدا ئىشلەپچىقىرىلغان ياكى سېتىلغان بارلىق نېفىت يېنىك سۈت WTI گە سېلىشتۇرۇپ باھالىنىدۇ. WTI فۇتچېر كېلىشىمى ئالاھىدە لىكۋىدلىق ۋە يۇقىرى باھا ئوچۇقلۇقىنى تەمىنلەپ، دۇنيا نېفىت بازىرىدىكى ئۈچ چوڭ سېلىشتۇرما باھانىڭ بىرى.

نېمە ئۈچۈن خام نېفىتقا مەبلەغ سېلىش؟

سانائەتنىڭ قان تومۇرى: خام نېفىت ئالاھىدە فىزىكىلىق-خىمىيەلىك خۇسۇسىيەتكە ئىگە. ئېنېرگىيە مەنبەسى بولۇشتىن سىرت، ئۇنىڭ سانائەت قوللىنىلىشى دۆلەت ئىقتىسادىنىڭ ھەر بىر تەرەپىگە سىڭىپ كەتكەن؛ ئىقتىسادىي ئۆسۈش ۋە سانائەت زامانىۋىلاشتۇرۇشنىڭ ھاياتلىق ماددىي ئاساسى. زامانىۋى ئىقتىساد ئىنسان بەدىنىنىڭ قاندىن ئايرىلالمايدىغاندەك نېفىتتىن ئايرىلالمايدۇ؛ شۇڭا نېفىت سانائەتنىڭ قان تومۇرى دەپ ئاتىلىدۇ.

ئىستراتېگىيەلىك ئەھمىيىتى: ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىن خام نېفىت ئۈستىدىكى كونترول ئامېرىكىنىڭ دۇنيا سىياسىي-ئىقتىسادىي تەرتىپىدىكى ئورنىنى مۇستەھكەملەشكە ياردەم بەردى. بۈگۈن تېز سانائەت تەرەققىياتى ھەر بىر دۆلەتنى ئىقتىسادىي ئۆسۈش ۋە ئېنېرگىيە كەملىكىنىڭ قوش بېسىمىغا دۇچار قىلدى. ئېنېرگىيە كەملىكى دۇنياۋى مەسىلىگە ئايلاندى، نېفىت ئەمدى ئادەتتىكى خام مەھسۇلات ئەمەس: ئۇ دۇنيا سىياسىتى، ئىقتىسادىي ئورۇن ۋە ھەربىي تەڭپۇڭلۇقتا ھەل قىلغۇچ رول ئوينايدۇ.

زور سودا ھەجىملىرى: شىمالىي-غەربىي ياۋروپا، ئوتتۇرا دېڭىز، كارىب رايونى، سىنگاپور ۋە ئامېرىكىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان دۇنيادىكى ئاساسلىق نېفىت بازىرلىرى بىرلىكتە بەش چوڭ مەركەزنى شەكىللەندۈرىدۇ. دۇنيا ئىقتىسادىي ئۆسۈشى ۋە كۈنسېرى ئېشىۋاتقان ئېنېرگىيە تەلىپىنىڭ ھەيدەكچىلىكىدە، نېفىت ئۇزۇندىن بۇيان خام مەھسۇلاتلارنىڭ پادىشاھى دەپ ئاتىلىپ، دۇنيادا ئەڭ كۆپ سودا قىلىنىدىغان خام مەھسۇلات دەپ كەڭ تونۇلىدۇ.

ئارقىغا قارىساق، نېفىت باھاسىدىكى چوڭ تەۋرىنىشلەر ھەر ئىككى يۆنىلىشتە كېسكىن بولۇپ، قايتا-قايتا ئەپسانە پايدىلارنى يارىتىپ ئىنۋېستورلارنى توپ-توپ جەلپ قىلغان. مۇشۇ سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن خام نېفىتقا مەبلەغ سېلىش يېقىنقى يىللاردا خەلقئارا سەھنىگە چىققان ئەڭ قىزىق قوراللارنىڭ بىرىگە ئايلاندى.

نيۇ-يورك سودا بىرژاسى ھەققىدە

نيۇ-يورك سودا بىرژاسى (NYMEX) 1994-يىلى NYMEX بىلەن COMEX نىڭ بىرلىشىشىدىن قۇرۇلۇپ، دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ خام مەھسۇلات بىرژىلىرىنىڭ بىرى. ئۇ مانخاتتان مالىيە رايونىنىڭ مەركىزىدە، نيۇ-يورك فوند بىرژاسىنىڭ يېنىدا. سودىسى ئىككى كەڭ مەھسۇلات گۇرۇپپىسىغا مەركەزلەشكەن: ئېنېرگىيە ۋە مېتال؛ ئېنېرگىيە ھەجىمى باشقىلارنى زور دەرىجىدە ئېشىپ كېتىدۇ. بىرژا ئاساسەن فۇتچېر ۋە ئوپتسىيوندا سودا قىلىدۇ؛ بۈگۈنمۇ فۇتچېر ھەجىمى ئوپتسىيون ھەجىمىدىن كۆپ ئېشىپ كېتىدۇ.